Na jednej fakturze pojawia się sprzedaż tonera, a kilka tygodni później ten sam wkład staje się odpadem. To dwa różne momenty, dlatego oznaczenie GTU i obowiązki związane z BDO trzeba analizować osobno. Określenie toner GTU jest skrótem myślowym, który najczęściej prowadzi do pytania, czy sprzedaż wkładu wymaga kodu GTU_06 i jak później prawidłowo przekazać zużyty element do recyklingu.
Najważniejsze rozróżnienie to sprzedaż produktu i zagospodarowanie odpadu
- GTU dotyczy oznaczeń w ewidencji JPK_VAT, a nie samego faktu posiadania tonera.
- GTU_06 nie obejmuje automatycznie każdego nowego wkładu do drukarki.
- Zużyty toner z biura może mieć kod 16 02 13* albo 16 02 14, zależnie od właściwości odpadu.
- Kody 08 03 17* i 08 03 18 dotyczą przede wszystkim odpadów z produkcji, obrotu i stosowania farb drukarskich.
- Limit zwolnienia z ewidencji dla kodu 16 02 14 wynosi 0,1 Mg rocznie, czyli 100 kg.
- Odpadu nie wolno wrzucać do zwykłego kosza, jeśli ma właściwości niebezpieczne albo firma nie potrafi potwierdzić jego bezpiecznej klasyfikacji.
GTU dotyczy sprzedaży, a BDO zużytego wkładu
Najczęstszy błąd polega na traktowaniu GTU i BDO jak dwóch nazw tego samego obowiązku. GTU jest oznaczeniem podatkowym stosowanym w ewidencji sprzedaży VAT, natomiast BDO służy do dokumentowania obrotu odpadami i realizacji obowiązków środowiskowych.
Przedsiębiorca może więc sprzedać nowy toner bez oznaczenia GTU, a później jako użytkownik drukarki mieć obowiązek prawidłowego zagospodarowania zużytego wkładu. Może też sprzedawać odpady i wtedy osobno sprawdzać, czy dana transakcja podlega oznaczeniu GTU_05. Jedno oznaczenie nie zastępuje drugiego.
| Obszar | Czego dotyczy | Najważniejsze pytanie |
|---|---|---|
| GTU | Sprzedaży towarów lub usług ujmowanych w JPK_VAT | Czy konkretny produkt znajduje się w katalogu objętym danym kodem? |
| BDO | Wytwarzania, przekazywania i ewidencjonowania odpadów | Jaki kod odpadu ma zużyty wkład i czy trzeba prowadzić ewidencję? |
| KPO | Przekazania odpadu uprawnionemu odbiorcy | Czy ten odpad podlega ewidencji i wymaga elektronicznej karty? |
Ministerstwo Finansów wskazuje, że kody GTU należy odczytywać przez pryzmat konkretnych pozycji załącznika nr 15 do ustawy o VAT, a nie przez potoczną nazwę produktu. Dlatego sam opis „toner do drukarki” na fakturze nie przesądza jeszcze o zastosowaniu GTU_06.
Kiedy sprzedaż tonera wymaga oznaczenia GTU_06
GTU_06 obejmuje dostawy określonych urządzeń elektronicznych oraz wskazanych części i materiałów do tych urządzeń. Liczy się klasyfikacja towaru, najczęściej ustalana na podstawie kodu CN lub PKWiU, a nie marka drukarki, cena wkładu czy informacja, że toner zawiera element elektroniczny.
W praktyce zwykły toner lub kartridż sprzedawany jako materiał eksploatacyjny nie powinien być automatycznie oznaczany GTU_06. Sprzedawca powinien sprawdzić symbol klasyfikacyjny towaru i porównać go z aktualnym wykazem. Jeśli produkt nie mieści się w wymienionych pozycjach, dodanie kodu tylko dlatego, że jest używany w urządzeniu elektronicznym, będzie błędem.
Przeczytaj również: Karta BDO to mit? Sprawdź, co oznacza wpis i numer rejestrowy!
Nowy produkt i odpad to dwa różne przypadki
Przy sprzedaży fabrycznie nowego wkładu analizujemy przepisy VAT. Przy przekazaniu zużytego kartridża analizujemy katalog odpadów, właściwości niebezpieczne i zasady BDO. Nie można przenosić kodu GTU_06 na kod odpadu ani odwrotnie.
Jeżeli firma sprzedaje zużyte tonery jako odpady, trzeba dodatkowo sprawdzić GTU_05. Ten kod dotyczy wyłącznie odpadów wskazanych w odpowiednich pozycjach załącznika nr 15, dlatego sama sprzedaż odpadu nie oznacza jeszcze automatycznego obowiązku jego zastosowania. Usługa odbioru lub utylizacji może z kolei podlegać innym zasadom niż sprzedaż samego odpadu.
Jaki kod BDO przypisać zużytemu tonerowi
Nie ma jednego uniwersalnego kodu dla każdego wkładu. Przy klasyfikacji liczą się miejsce powstania odpadu, jego skład oraz właściwości niebezpieczne. Informacji warto szukać w karcie charakterystyki, dokumentacji producenta albo u podmiotu, który ma przyjąć odpad.
| Kod | Kiedy może mieć zastosowanie | Na co uważać |
|---|---|---|
| 16 02 13* | Zużyte urządzenia lub elementy zawierające składniki niebezpieczne | Gwiazdka oznacza odpad niebezpieczny. Nie stosuje się tu zwykłego limitu dla odpadów innych niż niebezpieczne. |
| 16 02 14 | Zużyte urządzenia inne niż wymienione w kodach 16 02 09-16 02 13 | To jeden z kodów spotykanych przy niebezpiecznych elementach sprzętu biurowego, jeśli odpad nie ma właściwości niebezpiecznych. |
| 16 02 16 | Elementy usunięte ze zużytych urządzeń, inne niż wymienione w 16 02 15 | Może pasować po wyodrębnieniu elementu ze sprzętu, ale nie należy wybierać go wyłącznie dlatego, że odbiorca tak nazwał usługę. |
| 08 03 17* lub 08 03 18 | Odpady powstające z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania farb drukarskich | Nie są automatycznym kodem dla zużytego tonera z typowego biura. |
Obowiązujące przepisy wyraźnie rozróżniają odpadowy toner drukarski od tonerów i kartridży pochodzących z drukarek biurowych oraz domowych. Dlatego przypisanie kodu 08 03 18 do każdego zużytego wkładu jest jednym z najczęstszych błędów. Źródło powstania odpadu ma tu realne znaczenie.
Czy mała firma musi prowadzić ewidencję i mieć wpis do BDO
Sam fakt używania drukarki nie oznacza jeszcze automatycznego obowiązku rejestracji. Firma biurowa, która wytwarza wyłącznie odpady komunalne oraz zużyte tonery niezawierające składników niebezpiecznych, może korzystać ze zwolnienia w zakresie tych odpadów. Nie oznacza to jednak, że przedsiębiorca jest zwolniony z BDO w każdym możliwym zakresie, na przykład przy wprowadzaniu opakowań na rynek.
Od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje nowe rozporządzenie dotyczące rodzajów i ilości odpadów zwolnionych z ewidencji. W 2026 r. limity dla najczęściej rozważanych kodów wyglądają następująco:
| Kod odpadu | Limit zwolnienia z ewidencji | Przeliczenie |
|---|---|---|
| 08 03 18 | 0,2 Mg rocznie | 200 kg |
| 16 02 14 | 0,1 Mg rocznie | 100 kg |
| 16 02 16 | 0,05 Mg rocznie | 50 kg |
| 16 02 13* | Brak analogicznego limitu w tym wykazie | Wymaga ostrożnej oceny i ewidencji zgodnie z właściwymi zasadami |
Przyjmuję tu prostą zasadę: najpierw ustalam kod, dopiero potem sprawdzam limit. Nie wolno odwrotnie dobrać kodu tylko po to, aby zmieścić się w korzystniejszym progu. Trzeba też pamiętać, że brak obowiązku prowadzenia ewidencji nie zawsze oznacza brak wszystkich obowiązków środowiskowych.
Jak przygotować toner do odbioru i recyklingu
Najbezpieczniejszy obieg zużytych wkładów zaczyna się jeszcze przy drukarce. Pusty toner należy wyjąć zgodnie z instrukcją, nie otwierać go i nie wysypywać proszku do pojemnika. Uszkodzone lub nieszczelne wkłady trzeba zabezpieczyć osobno, najlepiej w szczelnym opakowaniu i z dala od źródeł ciepła.
- Zbieraj wkłady oddzielnie od papieru, opakowań i zwykłych odpadów zmieszanych.
- Zapisuj ilość i pochodzenie odpadów, szczególnie gdy firma wymienia tonery regularnie.
- Sprawdź dokumentację producenta oraz informacje o właściwościach proszku i elementów wkładu.
- Wybierz odbiorcę, który ma odpowiednie uprawnienia do zbierania lub przetwarzania danego odpadu.
- Wystaw KPO, jeżeli odpad podlega ewidencji i jest przekazywany w systemie BDO.
Recykling może obejmować odzysk tworzyw, metali i części, a w przypadku niektórych modeli także przygotowanie kasety do ponownego napełnienia. Z mojego punktu widzenia najlepszy efekt daje system producenta albo wyspecjalizowanego operatora, ponieważ ogranicza liczbę pośredników i ułatwia uzyskanie potwierdzenia odbioru.
Prosta procedura dla firmy używającej drukarek
Jeżeli w biurze zużywa się kilka lub kilkanaście wkładów rocznie, wystarczy krótka procedura przypisana do osoby odpowiedzialnej za zakupy albo administrację. Powinna obejmować miejsce odkładania pustych tonerów, sposób ważenia, kontakt do odbiorcy i zasady dokumentowania.
- Nie wpisuj GTU tylko dlatego, że toner jest częścią systemu drukującego.
- Nie stosuj kodu 08 03 18 bez sprawdzenia, gdzie odpad powstał.
- Nie traktuj limitu 100 kg jako uniwersalnego progu dla każdego zużytego wkładu.
- Nie przekazuj odpadu firmie, która nie potrafi wskazać podstawy odbioru i sposobu zagospodarowania.
Najważniejsza praktyczna zasada jest prosta: sprzedaż nowego tonera rozliczaj w VAT, a pusty wkład klasyfikuj jako odpad. Takie rozdzielenie porządkuje faktury, ewidencję i recykling, a przy wątpliwościach pozwala szybko ustalić, czy potrzebna jest konsultacja z księgowym, doradcą środowiskowym albo właściwym urzędem marszałkowskim.
