Stara drukarka nie powinna trafić ani do odpadów zmieszanych, ani do pojemnika na metale i tworzywa. Pytanie, gdzie wyrzucić drukarkę, sprowadza się najczęściej do wyboru między PSZOK-iem, sklepem przy zakupie nowego urządzenia oraz firmą odbierającą elektroodpady. Wyjaśniam też, jak przygotować sprzęt, co zrobić z tonerem i kiedy pojawia się temat BDO.
Najprostsza droga prowadzi do PSZOK-u lub sprzedawcy nowego sprzętu
- PSZOK przyjmuje zużyte drukarki od mieszkańców, choć szczegółowe zasady ustala gmina.
- Przy zakupie nowego urządzenia sprzedawca powinien odebrać stary sprzęt tego samego rodzaju.
- Duży sklep z elektroniką przyjmuje bez zakupu małe elektroodpady, jeśli żaden wymiar nie przekracza 25 cm.
- Drukarki firmowej nie traktuj automatycznie jak odpadu komunalnego. Sprawdź obowiązki ewidencyjne i BDO.
- Tonery i kartridże oddaje się osobno, najlepiej w punkcie zbiórki producenta, sklepie lub PSZOK-u.
Gdzie oddać starą drukarkę, żeby trafiła do recyklingu
Najpewniejszym rozwiązaniem dla gospodarstwa domowego jest Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych, czyli PSZOK. Gminy organizują te punkty właśnie po to, aby przyjmować odpady, których nie wolno wrzucać do przydomowych pojemników, w tym zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny.
Oddanie drukarki do PSZOK-u jest zazwyczaj bezpłatne dla mieszkańców objętych gminnym systemem gospodarowania odpadami. Przed wyjazdem sprawdź jednak na stronie swojej gminy adres, godziny otwarcia, wymagane dokumenty oraz limity ilościowe. Niektóre punkty proszą o potwierdzenie zamieszkania albo opłacania opłaty odpadowej.
| Miejsce oddania | Kiedy wybrać | Koszt i ograniczenia |
|---|---|---|
| PSZOK | Gdy chcesz pozbyć się jednej lub kilku zużytych drukarek | Zwykle bezpłatnie dla mieszkańców, obowiązują lokalne zasady |
| Sklep przy zakupie nowego sprzętu | Gdy wymieniasz drukarkę na nowszy model | Odbiór urządzenia tego samego rodzaju powinien być nieodpłatny |
| Duży sklep z elektroniką | Gdy sprzęt jest mały i nie kupujesz nowego | Dotyczy urządzeń, których każdy zewnętrzny wymiar nie przekracza 25 cm |
| Zbiórka mobilna lub lokalna | Gdy gmina organizuje okresowy odbiór elektroodpadów | Terminy i zakres zależą od miejscowości |
Sklep może też odebrać zużyte urządzenie w chwili dostawy nowego. Dotyczy to również zakupów internetowych, ale sposób organizacji odbioru powinien być ustalony przed dostawą. W praktyce najlepiej zaznaczyć taką potrzebę już przy składaniu zamówienia, ponieważ kurier nie zawsze ma możliwość przyjęcia dodatkowego sprzętu bez wcześniejszej dyspozycji.
Nie zakładałbym natomiast, że każda drukarka zostanie przyjęta w dowolnym sklepie bez zakupu. Większość modeli biurowych przekracza 25 cm przynajmniej jednym wymiarem, dlatego w ich przypadku bezpieczniejszy będzie PSZOK albo odbiór w ramach wymiany urządzenia.
Jak przygotować urządzenie przed oddaniem
Drukarki nie trzeba rozbierać na części ani samodzielnie oddzielać plastiku, metalu i elektroniki. Profesjonalny zakład przetwarzania zrobi to sprawniej i bez ryzyka uszkodzenia elementów, które powinny trafić do odzysku. Kompletne urządzenie jest zwykle łatwiejsze do przyjęcia niż sprzęt wcześniej pozbawiony obudowy, płyty głównej czy przewodów.
Usuń dokumenty i ustawienia sieciowe
Proste drukarki domowe zazwyczaj nie przechowują trwałej historii dokumentów, ale urządzenia wielofunkcyjne używane w biurach mogą mieć pamięć wewnętrzną, dysk twardy albo moduł przechowujący skany i zadania drukowania. Przed przekazaniem sprzętu wykonaj reset do ustawień fabrycznych, usuń książkę adresową, dane logowania do sieci oraz zapisane dokumenty.
Jeśli urządzenie ma wymienny dysk lub pamięć, firmowy administrator IT powinien sprawdzić, czy można ją bezpiecznie wyczyścić. Samo usunięcie plików nie zawsze wystarcza, gdy sprzęt zawiera nośnik przechowujący dane klientów, faktury albo korespondencję.
Co zrobić z tonerem i tuszem
Kartridż lub kasetę z tonerem najlepiej wyjąć, jeśli producent przewidział do tego łatwy i bezpieczny dostęp. Zapakuj ją do szczelnego woreczka lub oryginalnego opakowania, szczególnie gdy jest uszkodzona. Nie wysypuj proszku z tonera i nie płucz wkładu pod wodą.
Samą drukarkę można oddać do PSZOK-u, a materiały eksploatacyjne przekazać do punktu zbiórki prowadzonego przez producenta, sklep z tonerami albo lokalny punkt elektroodpadów. Jeżeli wkład jest zablokowany lub grozi wyciekiem, nie wyjmuj go na siłę. Powiedz obsłudze, że urządzenie zawiera toner.
Przeczytaj również: Karta BDO to mit? Sprawdź, co oznacza wpis i numer rejestrowy!
Nie wyrzucaj urządzenia do pojemnika na odpady zmieszane
W drukarce znajdują się między innymi przewody, płytki elektroniczne, silniki, tworzywa sztuczne i elementy metalowe. Część podzespołów może wymagać specjalnego postępowania, dlatego sprzęt pozostawiony w zwykłym kontenerze może zostać skierowany do niewłaściwego strumienia odpadów. Za prawidłowe przekazanie odpowiada właściciel, a nie firma odbierająca odpady zmieszane.
Wymiana drukarki w sklepie i odbiór małego sprzętu
Najwygodniejsza sytuacja występuje wtedy, gdy kupujesz nową drukarkę. Sprzedawca powinien nieodpłatnie przyjąć starą drukarkę tego samego rodzaju i pełniącą podobną funkcję. W przypadku dostawy do domu odbiór odbywa się zwykle w miejscu dostarczenia nowego urządzenia.
Nie oznacza to jednak, że można oddać dowolny elektroodpad przy zakupie dowolnego produktu. Stara drukarka przy zakupie nowej drukarki mieści się w zasadzie wymiany sprzętu. Oddanie jej przy zakupie lodówki, mebli albo samego tonera może wymagać osobnego uzgodnienia ze sprzedawcą.
Osobna reguła dotyczy małych elektroodpadów. Sklep prowadzący sprzedaż sprzętu dla gospodarstw domowych i mający co najmniej 400 m² powierzchni sprzedaży powinien przyjąć bez zakupu urządzenie, którego żaden z wymiarów zewnętrznych nie przekracza 25 cm. Dotyczy to niektórych kompaktowych drukarek, ale nie typowych urządzeń biurowych.
Jeżeli drukarka jest sprawna, rozsądnie jest najpierw rozważyć przekazanie jej innej osobie, sprzedaż albo naprawę. Z punktu widzenia środowiska ponowne użycie ma większy sens niż recykling, ale tylko wtedy, gdy sprzęt jest bezpieczny i nie wymaga naprawy droższej niż jego realna wartość.
Drukarka w firmie a obowiązki BDO
W biurze sytuacja wygląda inaczej niż w domu. Firma wytwarza odpad w związku z działalnością gospodarczą, dlatego nie powinna bez sprawdzenia wrzucać starej drukarki do pojemnika komunalnego ani zostawiać jej przy altanie śmietnikowej. Najbezpieczniej przekazać ją podmiotowi, który ma uprawnienia do zbierania lub przetwarzania elektroodpadów.
W dokumentacji najczęściej spotyka się kod 16 02 14 dla zużytych urządzeń innych niż niebezpieczne. Jeżeli sprzęt zawiera niebezpieczne elementy, może mieć zastosowanie kod 16 02 13*. Gwiazdka oznacza odpad niebezpieczny. Ostateczny kod powinien dobrać pracownik odpowiedzialny za gospodarkę odpadami albo odbiorca, który zna stan i budowę konkretnego urządzenia.
Od 2025 roku obowiązuje limit zwolnienia z prowadzenia ewidencji dla kodu 16 02 14 na poziomie 0,1 Mg rocznie, czyli 100 kg. To nie jest jednak uniwersalne zwolnienie z wszystkich obowiązków BDO. Znaczenie ma między innymi rodzaj odpadu, status firmy, sposób przekazania oraz to, czy przedsiębiorstwo wytwarza również inne odpady.
| Element | Co sprawdzić w firmie |
|---|---|
| Drukarka | Czy jest kompletna i czy nie zawiera elementów wymagających kodu odpadu z gwiazdką |
| Kod odpadu | Czy zastosowano 16 02 14, 16 02 13* albo inny kod właściwy dla faktycznego odpadu |
| Ewidencja | Czy masa odpadów mieści się w aktualnym limicie zwolnienia |
| Przekazanie | Czy odbiorca ma odpowiednie uprawnienia i czy trzeba wystawić KPO w BDO |
W przypadku jednej małej drukarki nie ma sensu samodzielnie zgadywać kodu na podstawie wyników wyszukiwania. Najczęstszy błąd polega na pomyleniu odpadu z drukarki z odpadem z produkcji farb drukarskich. To różne sytuacje, a oznaczenie kodu powinno wynikać ze źródła i właściwości odpadu.
Co z tonerami, tuszami i częściami drukarki
Zużyty toner lub kartridż to nie to samo co cała drukarka. Wkład może zostać przyjęty przez producenta w ramach programu zwrotu, przez sklep specjalistyczny albo przez punkt zbierający elektroodpady. Przy większej liczbie wkładów z biura warto zawrzeć stałą umowę z odbiorcą, zamiast odkładać je bezterminowo w magazynie.
Dla części tonerów stosuje się oznaczenia zależne od właściwości odpadu. Rozporządzenie wskazuje, że tonery i kartridże z drukarek biurowych oraz domowych mogą być klasyfikowane jako 16 02 14 albo 16 02 13*, a nie automatycznie jako odpadowy toner z procesu produkcji farb. Przy zwykłym tonerze biurowym nie należy więc bezrefleksyjnie wpisywać kodu 08 03 18.
Wyjęte płyty główne, silniki, zasilacze i obudowy również powinny trafić do uprawnionego odbiorcy. Samodzielny demontaż ma sens tylko wtedy, gdy firma prowadzi go w kontrolowany sposób i ma pewność, że każda część zostanie prawidłowo sklasyfikowana. W domu lepiej oddać kompletną drukarkę.
Błędy, przez które sprzęt nie trafia do właściwego strumienia
- Wyrzucenie do odpadów zmieszanych lub pozostawienie drukarki obok altany śmietnikowej.
- Założenie, że każdy sklep przyjmie duże urządzenie bez zakupu nowego sprzętu.
- Rozebranie drukarki przed wizytą w PSZOK-u i pozbawienie jej istotnych podzespołów.
- Wysypanie tonera albo zapakowanie nieszczelnego wkładu razem z papierem.
- Przekazanie firmowej drukarki przypadkowej osobie bez potwierdzenia legalnego odbioru.
- Pominięcie resetu danych w wielofunkcyjnym urządzeniu podłączonym do sieci.
Jeżeli zależy Ci na szybkim wyborze, zastosuj prostą kolejność. Drukarka domowa trafia najczęściej do PSZOK-u. Przy wymianie sprzętu oddaj ją sprzedawcy, a przy urządzeniu firmowym skontaktuj się z uprawnionym odbiorcą i sprawdź dokumentację BDO.
Jedna decyzja, która oszczędza kłopotów przy utylizacji
Przed przekazaniem drukarki poświęć kilka minut na sprawdzenie trzech rzeczy: czy sprzęt zawiera dane, czy toner został zabezpieczony i czy oddajesz go jako osoba prywatna, czy w imieniu firmy. Te trzy informacje decydują o tym, czy najlepszym miejscem będzie PSZOK, sprzedawca nowego urządzenia, punkt zbiórki materiałów eksploatacyjnych czy profesjonalny odbiorca odpadów.
Najważniejsza zasada jest prosta: nie traktuj drukarki jak zwykłego plastiku. Przekazanie kompletnego urządzenia do właściwego punktu zwiększa szansę na odzysk metali, tworzyw i elektroniki, a w firmie dodatkowo pozwala uporządkować obowiązki ewidencyjne bez nerwowego szukania dokumentów po fakcie.
